Episode Transcript
[00:00:04] Speaker A: Stopt de steun van de Verenigde Staten aan Israël? Kan Gadi Eisenkot Benjamin Netanyahu opvolgen als premier?
En waarom horen we zo weinig over de onderdrukking in Iran, nu daar een nieuwe oorlog dreigt? In deze uitzending zetten we het laatste nieuws uit het Midden-Oosten op een rij. Ik spreek met schrijver en opiniemaker Kevan Shahbazi over Iran. En met Freek Vergeer van het CD over de formatie in Israël. En nu eerst spreek ik Richard Dong van het Reformatorisch Dagblad over de spanningen tussen Amerika en Israël.
Richard Dong, van harte welkom in de uitzending. Sinds de verkiezingen in de Verenigde Staten, de midterm, zoals dat heet, afgelopen 3 november, daarin hebben de democraten een meerderheid in de Senaat gekregen en in het Huis van de Afgevaardigden. Is er veel gebeurd sinds die verkiezingen, in de relatie tussen de VS en Israël?
President Trump die heeft aangekondigd dat er op de verkiezingsdag heeft hij gezegd dat de jaarlijkse militaire steun aan Israël dat hij gaat stoppen aan het eind van het jaar. Dan gaat het over 4 miljard dollar.
Gaat dat echt gebeuren?
[00:01:16] Speaker B: Nou, daar leek het aanvankelijk wel eventjes op. Trump was heel stellig in dat hij al eind dit jaar die steun wilde stopzetten.
Die steun liep aanvankelijk tot eind 2028. Dat is gewoon in de afspraken vastgelegd.
En het schijnt nu achter de schermen druk onderhandeld te worden of die steun niet geleidelijk kan worden afgebouwd en dan toch eind 2028 definitief kan stoppen.
Maar dat die steun aan het afbouwen is, dat is wel een ding wat zeker is.
[00:01:42] Speaker A: Het lijkt ook een beetje te komen als een verrassing, omdat de relatie tussen Israël en de VS toch wordt gezien als heel erg goed en heel erg positief. Wat is de reden dat Trump dit besluit heeft genomen of dit plan heeft?
[00:01:56] Speaker B: Ja, dat is een beetje lastig te zeggen. Officieel zegt Trump, dit hebben wij al een en ander maal besproken met Israël tijdens ontmoetingen met mevrouw.
Dit was al veel langer de bedoeling, dus het hoeft echt niet als een verrassing te komen.
Tegelijkertijd was het heel merkwaardig dat hij het juist op de dag van de Amerikaanse midtermverkiezingen zei.
En ja, de meeste analisten brengen dat toch wel in verband met de slechte peiling van zijn eigen Republikeinse partij.
En één van de oorzaken daarvan zou zijn dat de Amerikaanse kiezer vindt dat Trump en de Republikeinen een te goede relatie met Israël onderhouden en dat hij bij wijze van statement deze aankondiging deed.
En dat was ook wel heel bijzonder, juist op die dag waarschijnlijk bedoeld aan de kiezers in Michigan.
waar een uiteindelijk een democratische senator heeft gewonnen. De eerste moslim die ook in het parlement of in de senaat terecht komt en die bepaald niet staat om zijn positieve houding ten uitzien van Israël. Dus het lijkt ook echt een electoraal motief te hebben gehad dat hij deze uitspraak deed.
[00:02:54] Speaker A: Ja, over die senator waar je het over hebt, daar komen we zometeen nog op terug. Maar nog even over die 4 miljard, die steun die gaat stoppen aan Israël. Wat zou die beslissing voor gevolg kunnen hebben voor Israël?
En eigenlijk een vraag die daarbij aansluit, is Israël eigenlijk afhankelijk van de steun van de VS of kunnen ze eigenlijk best zonder?
[00:03:13] Speaker B: Nou, deze hele directe steun van 4 miljard, daar is Israel niet per se afhankelijk van.
Dat heeft Trump ook gezegd en dat wordt ook ineens al wel beaamd.
Economisch gezien is Israel met gemak in staat om 4 miljard dollar per jaar op te hoesten om het zonder die Amerikaanse steun te kunnen doen.
En het is ook alleen maar de directe Amerikaanse militaire steun die dan wordt afgebouwd of stopgezet op termijn.
Waarbij het ook nog eens een keer zo is dat Amerika is er ook steunt in de luchtverdediging, met een bijdrage van op dit moment 500 miljoen dollar per jaar. En die steun wordt juist opgehoogd. Je moet het ook een klein beetje in perspectief zien.
Wat voor Israel veel belangrijker is, is niet die directe Amerikaanse financiële steun, maar de toegang tot de Amerikaanse wapenmarkt.
En daar is natuurlijk al veel meer aangelegen dat ze eigenlijk toegang hebben tot de modernste Amerikaanse wapens.
Nou, ook al moeten ze die dan zelf betalen of met steun van anderen, maar ja, er zijn ook stemmen opgegaan, onder andere van de senator waar we het net over hadden. Die zeiden ja, we moeten eigenlijk alle steun aan Israel stoppen. Nou, dat zou pas echt een een ramp voor Israel zijn.
Maar zonder deze dienstperre stem moeten ze het wel kunnen stellen.
Tegelijkertijd is het natuurlijk wel een belangrijk signaal wat Trump hiermee afgeeft.
[00:04:26] Speaker A: Met de verkiezingswinst van de Democraten tijdens deze midtermverkiezingen komen er ook meer Amerikaanse vertegenwoordigers in de Senaat die erg uitgesproken zijn tegen Israël. Je noemde hem al net. Een van hen is Abdul El Sayed. Hij is een senator van de staat Michigan.
Die uitgesproken meningen tegen Israël, gaan die effect hebben op de relatie tussen de VS en Israël op de korte termijn?
[00:04:51] Speaker B: Dat denk ik wel, want een aantal zaken die de relatie met Israel betreffen, bijvoorbeeld grote steunpakketten, die moeten officieel wel langs het parlement.
Deels liggen die vast in lange lopende afspraken, dus daar zal het parlement ook niet zomaar dingen ongedaan kunnen maken.
Maar ja, door de democratische meerderheid in beide kamers van het parlement is er ook politiek natuurlijk meer steun voor maatregelen die Israel niet wel gevallig zijn of die juist afbreuken aan die relatie.
Tegelijkertijd moet je ook wel bedenken dat de president, in dit geval Donald Trump, op buitenlands beleidterrein nog best wel heel veel armslag heeft en ook best wel veel besluiten nog eigenhandig kan nemen.
En met name als er sprake zou zijn van een grote dreiging tegen Israël en daarmee ook tegen Amerikaanse belangen in bijvoorbeeld het Midden-Oosten, dan kan Trump nog best wel veel op eigen houtje doen zonder inmenging van het parlement of pas achteraf met inmenging van het parlement. Maar dat kost heel veel tijd en dat is ingewikkeld.
Dus in de praktijk zal het op de korte termijn misschien nog wel een beetje meevallen, maar het is wel ook een uiting van het groeiende sentiment in Amerika, wat niet meer onverdeeld positief is ten aanzien van Israël, om het maar even heel voorzichtig te zeggen.
[00:06:02] Speaker A: Nu is in Israël op dit moment ook een formatie van de regering gaande. Tenminste, daar wordt een poging toe gedaan.
Zou dat effect kunnen hebben op de relatie tussen de VS en Israël? Want Trump was natuurlijk een uitgesproken voorstander van Netanyahu. Dat heeft hij in de aanloop naar de Israëlische verkiezingen ook zo uitgesproken.
Heeft dat misschien ook nog een bepaald effect op die relatie VS-Israël?
[00:06:30] Speaker B: Ja, dat hangt er natuurlijk heel sterk vanaf wat voor soort regering er uiteindelijk in is dat het de bus komt.
Op dit moment heeft natuurlijk oppositieleider Gadi Eizenkot als eerste de opdracht gekregen om een regering te vormen.
Nou, stel dat hij daarin zou slagen op wat voor manier dan ook. Hij zal coalitiepartners zoeken en dat is een puzzel op zich.
Maar stel dat die regering er komt en dan ook met hem aan het hoofd als premier.
dan zal dat zeker invloed hebben op de relatie met de VS. Want de relatie met Amerika op politiek gebied is heel sterk afhankelijk van de persoonlijke relatie van de premier van Israël en de president van Amerika.
Nou, dat heeft de relatie tussen Netanyahu en Trump wel bewezen, die niet ook altijd even rimpelloos was om het zomaar te zeggen, maar doorgaans wel zodanig dat ze een hele sterke band hebben opgebouwd tussen beide landen.
En Eisenquad heeft eigenlijk al de afgelopen dagen gezegd ik respecteer Trump, ik respecteer Amerika, het is een vrouwenbondgenoot, maar het kan niet zo zijn dat Amerika zich met de interne politiek van Israël bemoeit.
Dus hij heeft nadrukkelijk ook al wat afstand van de VS genomen, wat op zichzelf ook niet heel ongezond hoeft te zijn politiek. Tegelijkertijd, ja, hoe je het ook went of keert, is Israël wel van Amerika afhankelijk en niet alleen voor die 4 miljard dollar zoals we net bespraken.
maar natuurlijk ook voor de algehele steun van Amerika, ook in de internationale politieke arena.
[00:07:51] Speaker A: Ja, nou ja, als we het daarover hebben, want ondertussen blijft er sprake zijn van mogelijk nieuwe aanvallen op Iran door de VS, mogelijk ook door Israël. Acht jij die kans groot dat die oorlog weer gaat opladen daar?
[00:08:06] Speaker B: Op de korte termijn acht ik die kans niet heel groot, gezien de uitspraken van Donald Trump. Die heeft gezegd dat hij eigenlijk niet zoveel trek heeft om die oorlog te hervatten.
Dat ligt in Israël anders en met name bij Netanyahu die dat wel graag zou willen omdat hij nog heel erg bang is en met hem veel Israëliërs voor de dreiging van Iran.
Juist deze week kwam het bericht naar buiten dat Iran de productie van zijn ballistische raketten weer op een niveau van 50 per maand heeft.
Het vermenigd volgt dat met 12 en dan weet je hoeveel er per jaar geproduceerd worden en dat is nog maar in het huidige tempo.
Aan de andere kant zal Israël niet zomaar op eigen houtje denk ik op dit moment een aanval op Iran overwegen zonder Amerikaanse steun.
Aan de andere kant blijft het Midden-Oosten en stel dat Iran op eigen houtje de straat van Hormuz weer helemaal afsluit of een aanval op Amerikaanse doelen of op bondgenoten uitvoert, ja dan blijft de situatie altijd explosief en dan kan de lont zo weer in het kruidvat gaan. Maar voor de korte termijn denk ik dat het even rustig blijft.
[00:09:06] Speaker A: Waar moeten we de komende tijd op letten?
[00:09:10] Speaker B: Ja, ik zou dan toch zeggen vooral op de formatie in Israël. En die is, in tegenstelling tot in Nederland, aan heel strakke termijnen gebonden.
Ja, dus binnen nu en een paar weken moeten we wel weten of de eerste formatie poging zal slagen en wat voor soort regering er dan zou komen mocht die poging slagen.
En anders blijft het interessant, want dan zal vermoedelijk net in jou een poging mogen wagen. En zo niet, dan zullen we nieuwe verkiezingen tegemoet kunnen zien. Dus het blijft nooit saai.
[00:09:37] Speaker A: Nee.
Richard Donk, dank voor jouw toelichting.
Waarom lezen we in onze kranten zo weinig over de executies die nog steeds op grote schaal worden uitgevoerd in Iran?
Die vraag stelt schrijver en opiniemaker Kevan Shahbazi, auteur van Hoe onze vrijheid sterft. Ik spreek hem over het Iraanse volk, het regime en wat Nederland kan doen voor de Iraanse bevolking.
Kevan, van harte welkom in de uitzending. Jij bent regelmatig nog in contact met mensen die in Iran wonen. Kun je schetsen hoe het daar nu gaat?
[00:10:19] Speaker C: Mensen in Iran hebben het eigenlijk nog nooit eerder zo slecht gehad.
De economische situatie is nijpend.
Er is een inflatie van 300 procent.
Mensen kunnen aan hun basisboven de niet meer voldoen. Het zijn geen arme mensen, dat is gewoon mensen uit de middenklasse.
Waarbij hun maandelijkse inkomen niet meer voldoende is om aan basisbehoeften van hun gezinnen te voldoen, er is economisch nog nooit eerder zo slecht geweest in het land.
Een land dat eigenlijk een van de rijkste landen ter wereld is.
land op een oceaan van gas en olie waarbij die rijkdom alleen besteed wordt aan de ambities van een terroristisch regime bij de miljarden die worden ingestoken in het financieren van allerlei terroristische organisaties in het Midden-Oosten en het bedreigen van het Westen en in een zinloze raketprogramma en een nucleaire ambitie wat eigenlijk dat land ten gronde heeft gemaakt.
[00:11:44] Speaker A: Dus economisch is het heel zwaar in Iran. Kan de gewone Iranier gewoon de straat op? Is dat veilig op dit moment?
[00:11:53] Speaker C: Ja, je kunt wel de straat op, maar je moet niet bekend staan als iemand die eerder gedemonstreerd heeft. Of als je bekend bent bij de veiligheidsinstanties dat je je hebt uitgesproken op de sociale media, dan ben je een aangeschoten wild.
Dagelijks worden mensen die tijdens de demonstraties van afgelopen januari werden vastgezet en deels in het openbaar opgehangen.
Vanmorgen nog is een dichter ter dood veroordeeld die op de social media protest gedichten had voorgelezen in de stad waar ik zelf vandaan kom, Karac.
waar mijn eerste boek over gaat, zijn deze week nog drie jongeren opgehangen.
Dus ze proberen de sfeer van angst en intimidatie zoveel mogelijk laten doordringen tot de gewone bevolking om te voorkomen dat ze opnieuw de straat op gaan.
[00:13:04] Speaker A: Nu in de media gaat het, in onze media bedoel ik dan dan als het over Iran gaat, gaat het vooral over de vredesonderhandelingen tussen de VS en Iran die mislukt zijn. Hoe komt het denk je dat die onderhandelingen, dat die mislukken?
Dat ze er maar niet uitkomen.
[00:13:22] Speaker C: Kijk in het Midden-Oosten kun je alleen met een tegenstander aan tafel zitten die bang voor je is.
In het Midden-Oosten kun je alleen concessies doen aan een tegenstander die ervan doordrongen is dat hij bij een alternatief slechter af is.
En zolang Amerika niet in staat is die situaties te creëren, dan zullen die onderhandelingen nergens toe leiden.
[00:13:49] Speaker A: Dus Iran is niet bang voor de VS?
[00:13:52] Speaker C: Nou, het Iraanse regime heeft ervaren dat ze dit kunnen overleven.
Want je moet niet denken dat het een overheid is die verantwoordelijkheid voelt voor de bevolking.
Het is een terroristisch regime, het is een terroristische groep, organisatie die een land bezet houdt. Het kan ze niet schelen wat met de gewone bevolking gebeurt.
Ze hebben het zelf letterlijk gezegd. Ze hebben gezegd als wij de macht dreigen te verliezen, dan richten we onze raketten op de Iraanse steden.
Dan gaan we die steden met grond gelijk maken.
[00:14:33] Speaker A: Nu gaf jij eerder aan in een artikel wat je voor WNL schreef, dat je niet snapt dat de media zwijgen over de executies die nog steeds op grote schaal plaatsvinden onder het Iraanse regime.
Kun je dat uitleggen?
Hoe komt het eigenlijk dat onze onze kranten eigenlijk weinig tot niets schrijven over wat er daar gaande is, wat je net beschrijft, die executies?
[00:14:56] Speaker C: Ik vind dat de morele failliet van de linkse media, het dubbele maat meten, wellicht omdat degenen die zij als daders zien geen joden zijn.
Ik kan het anders niet verklaren.
Want de mate van wreedheid, aantal slachtoffers, je moet je voorstellen op 8 en 9 januari de Amerikaanse inlichtingen zeggen 50.000.
Ik heb het in mijn boek gehouden op 4.000, op grond van de verklaringen van het regime zelf.
[00:15:31] Speaker A: Dat zijn mensen die geëxecuteerd zijn door het regime?
[00:15:35] Speaker C: Dat regime heeft 40.000 mensen in 48 uur op straat doodgeschoten.
En onze media kijken de andere kant op en zijn er stil.
[00:15:47] Speaker A: Heeft het Iraanse volk, naar jouw inschatting, zich op dit moment neergelegd bij de onderdrukking door het regime? Of verwacht jij dat een protest ook zo weer zou kunnen opladen?
[00:15:58] Speaker C: Men heeft zich nooit neergelegd bij dat regime, omdat dat regime wezens anders is dan de Iraanse cultuur en zoals de Iraniërs in elkaar zitten.
De Iraanse samenleving is een liberale, seculiere samenleving. Die wordt bezet door een regime dat wezensvreemd is aan de Iraanse cultuur.
Dat zal nooit bij elkaar komen.
De samenleving zal altijd weer opnieuw de straat op gaan en in opstand komen.
Onze taak hier vanuit de Westen is die mogelijkheden voor ze mogelijk maken.
Het makkelijk makkelijker maken voor ze. om de straat te kunnen opgaan, makkelijk maken om toegang te hebben tot vrije westerse media, om mogelijk maken voor het regime om internet af te sluiten, proberen de communicatiemiddelen van het regime te marginaliseren en zo nodig af te sluiten zodat de mensen meer mogelijkheden hebben de straat op te gaan.
Want Iraniërs zelf zijn de soldaten die dat regime naar het vuilnisbeeld van de geschiedenis zullen sturen.
[00:17:17] Speaker A: Dus zij wachten eigenlijk op de mogelijkheid om echt in actie te komen tegen het eigen regime?
[00:17:23] Speaker C: Iraniërs hebben nooit om bevrijding gevraagd. Zij hebben alleen gevraagd help ons, help ons om van dit regime af te komen.
Maar zij zullen het zelf moeten doen en ik ben ervan overtuigd dat zij het zelf ook zullen doen.
[00:17:38] Speaker A: We gaan het hebben over jouw nieuwste boek. Dat is twee weken geleden uitgekomen. De titel van het boek is Hoe onze vrijheid sterft. Het sluit ook een beetje aan waar we het eerder over hadden.
De stilte over die verschrikkingen die in Iran hebben plaatsgevonden. Kun je uitleggen de hoofdlijn van jouw boek?
[00:17:59] Speaker C: Ik heb het boek geschreven, nadat ik geïnspireerd was op het boek van Stefan Zweig, De Wereld van Gisteren. Hij schreef dat boek in 1942.
[00:18:11] Speaker A: Wie is hij?
[00:18:16] Speaker C: Dat is een Joodse intellectueel die in 1942 vluchtte naar Brazilië uit Oostenrijk en hij schreef dat boek om aan te tonen hoe normaal het leven van Joden in Europa was terwijl ze niet in de gaten houden wat voor ramp ze over het hoofd hing.
En toen ik dat boek las, toen realiseerde ik mij dat wij die vraag altijd over anderen stellen. Wij kijken naar andere samenlevingen, we kijken terug naar de jaren dertig en vragen ons af Hoe kon het dat zij het niet hebben zien aankomen? Maar we realiseren ons niet dat diezelfde vraag ook over ons gesteld kan worden.
Een generatie later, over dertig jaar, als mijn kinderen terugkijken naar hun dag van gisteren, zullen ook dezelfde vraag kunnen stellen.
Hoe is het mogelijk dat wij het niet hebben zien aankomen? Ik geef je een voorbeeld.
Als ik vijf jaar geleden tegen jou had gezegd dat er komt de grootste massamoord op joden na de holocaust, De Joodse Amsterdammers die dat willen herdenken, moeten het in een verborgen geheim adres doen.
En degene die dat willen toejuichen, gaan ze met duizenden op de dam in Amsterdam aan krijzen. Dan had jij tegen mij gezegd, of ben jij gek of ben je zelf antisemiet?
[00:19:47] Speaker A: Of je bent een ongelooflijke pessimist, dat je daartoe denkt dat dat zou gebeuren.
[00:19:52] Speaker C: En we zijn vijf jaar verder en dat is onze realiteit.
En we moeten ons realiseren dat geschiedenis niet in één klap verandert.
Het zijn kleine verschuivingen, centimeter voor centimeter.
Wij hebben de illusie dat onze morele fundamenten onveranderlijk zijn en eeuwig zijn, terwijl dat niet zo is.
En wij realiseren ons niet dat onze vrijheid ook afgenomen kan worden.
En om dat te waarschuwen heb ik dat boek geschreven.
[00:20:26] Speaker A: Heb je dit boek ook geschreven vanuit je eigen ervaringen die je in Iran hebt ervaren? De opkomst van een regime wat eigenlijk ook een soort van onverwachts was, wat de samenleving overviel. En heb je het vanuit die ervaringen ook geschreven?
[00:20:41] Speaker C: Zeker, zeker. Ik heb het boek samengesteld en in het symbool van vrijheid heb ik hem naar huis genomen.
En ik heb het boek samengesteld in verschillende hoofdstukken. En elke hoofdstuk beschrijft een kamer van dat huis.
Het is een huis wat eigenlijk langzaam aan het vervallen is.
En er zit een schuur in de muur.
De fundamenten beginnen op te geven.
Het dak lekt.
En dan heb ik in elke deel van het boek uitgelegd wat die elementen zijn.
Belangrijkste elementen, het lekkende dak en een schuur in de muur, dat zijn islamisme en antisemitisme.
[00:21:24] Speaker A: Ja, ook Israël speelt een belangrijke rol in jouw boek. Kun je dat uitleggen, waarom dat zo belangrijk is om deze problematiek goed te begrijpen?
[00:21:34] Speaker C: Ik vond de manier waarop wij naar Israël, naar de vorming van staat Israël en naar de kwestie van Palestijnen kijken, een van de fundamenten van denkfouten wat mensen maken.
We hebben gezien de hoofdredacteur van een ochtendkrant die zichzelf de kwaliteitskrant noemt, De Volkskrant, de Vlater gaat op een televisieprogramma om te zeggen dat Israël is ontstaan door Duitsland.
Nou, dat zegt de gebrek aan kennis en onwetendheid.
Om dat te voorkomen heb ik mij afgelopen zomer verdiept in de geschiedenis. Ik heb naar de feiten gekeken. Hoe is Israël ontstaan?
In welke omgeving, wat was de situatie in het Midden-Oosten na de ineenstorting van de Ottomaanse Rijk, na de Eerste Wereldoorlog, waardoor compleet alle staten in het Midden Oosten ontstaan zijn, waaronder Israël.
En wat de feiten daarbij zijn. Dat is het grootste hoofdstuk van het boek geworden.
En daarbij heb ik weergegeven hoe dat conflict zich heeft ontwikkeld.
hoe de Palestijnse beweging ontstaan is, PLO, hoe PLO de grond en belangrijkste adres is voor de gehele terrorisme, hoe verschillende terroristische organisaties, ook de Europese, zijn gevormd getraind en gefinancierd door de pero en hoe die beweging binnen de palestijnen langzaam van een nationalistische beweging naar een islamistische beweging is gegaan waardoor het doel niet meer is een staat palestina maar het doel is het islamisme en antisemitisme en vernietiging van joden en israël Ja, dus
[00:23:45] Speaker A: het is eigenlijk een soort waarschuwing aan de lezers van wees je bewust van wat er aan de hand is in ons land, begrijp ik dat goed?
[00:23:52] Speaker C: Ja, dat de reden dat de Palestijnen brandstof zijn en niet het doel.
[00:23:58] Speaker A: Ja, laatste vraag Kayvan. We hebben het gehad natuurlijk over die situatie in Iran, over het feit dat we in de Nederlandse media daar maar heel beperkt over lezen.
Welke stappen moeten er volgens jou in Nederland worden genomen om die Iraanse bevolking te steunen en om uiteindelijk dus vrede in het Midden-Oosten te bevorderen?
[00:24:17] Speaker C: We moeten het Iraanse regime onderscheid maken tussen het Iraanse regime en de Iraniërs zelf.
De Iraniërs zijn een liberale, circulaire samenleving met een 6000 jaar oude cultuur en 2500 jaar een staat Iran.
Dat is iets anders dan de landen in het Midden-Oosten die door lineaal van Engeland en Frankrijk na de ineenstorting van de Ottomaanse Rijk zijn gevormd.
Iraniërs worden bezet door een terroristische organisatie.
We moeten ervoor zorgen dat ze meer vrijheid krijgen. Er moet meer bekend worden hoeveel die samenleving leidt onder dat regime.
Er moet bekend worden dat kortste weg naar een goedkope energie is een ander regime in Iran.
Dat het begin van het oplossen van het probleem van het islamisme in Europese steden is een ander regime in Iran.
Het begin van vrede in het Midden-Oosten met Israël is een ander regime in Iran.
We moeten Iraanse dissidenten in Europa en in Nederland beter beschermen. We moeten ervoor zorgen dat ambassade van het regime niet in staat is Iraniërs hier in Nederland te intimideren, hun families daar in Iran onder druk te zetten.
Dat zijn tal van dingen die we zouden kunnen doen.
[00:25:54] Speaker A: Ja, veel werk aan de winkel dus. Kayvan, hartelijk dank voor jouw toelichting en heel veel sterkte.
Kan Gadi Aizenkot Benjamin Netanyahu opvolgen als premier of komen er toch nieuwe verkiezingen in Israël? Freek Vergeer van het Sidi bespreekt de formatie in Israël, de botsing tussen Aizenkot en Netanyahu en de rol van de Arabische partijen.
Freek Vergeer, van harte welkom in de uitzending.
Gadi Eisenkot, die is van de partij Yassar in Israël en die is aangesteld om een formatie te gaan vormen of om te gaan formeren in Israël. En hij kreeg dat mandaat, kreeg die afgelopen zondag van de president Herzog. Gaat het hem lukken om een regering te vormen volgens jou?
[00:26:43] Speaker D: Het wordt in ieder geval een heel ingewikkelde puzzel in de komende weken. Hij heeft ook maar kortste tijd. Hij heeft een maximale zes weken de tijd.
En als je kijkt naar, hij heeft een oppositieblok van 48 zetels.
Maar hij moet dan een meerderheid gaan zoeken van 61 zetels.
Dat kan hij op verschillende manieren doen, maar dat wordt in ieder geval een ingewikkelde puzzel om dat voor elkaar te gaan krijgen.
[00:27:08] Speaker A: Wat zijn de opties?
[00:27:11] Speaker D: Ruurweg zijn er eigenlijk drie opties. De eerste optie is dat hij gaat samenwerken met de Arabische partijen in een soort minderheidscoalitie. Arabische partijen hebben 19 zetels, dus daarmee zou hij dus op een meerderheid kunnen komen.
De tweede optie is eigenlijk dat hij, nou ja, gaat samenwerken met partijen uit het blok van premier Netanyahu. Dus dan zou hij partijen die nu nog in het blok zitten van premier Netanyahu, die zou hij moeten losweken en naar zijn partij zien te krijgen. Dat zou bijvoorbeeld kunnen met de ultra-orthodoxe partijen.
Samen, die twee partijen samen, die zouden net een nip de meerderheid geven. En de derde optie is eigenlijk dat hij een regering gaat vormen van nationale eenheid met de partij van premier Netanyahu. Dat is de derde optie die hij heeft.
[00:27:59] Speaker A: Nu heeft Netanyahu dinsdag opgeroepen tot het vormen van een brede regering, eigenlijk een soort eenheidsregering, inclusief dus de oppositiepartijen, maar dan onder zijn bestuur.
En Eisenkot die zei daarop dat hij niet gaat praten met die partij van Netanyahu, Likud.
Gaan die twee dan, is dat echt een serieuze optie dat die zouden gaan samenwerken of zijn ze zo erg in de loopgave dat het eigenlijk toch niet gaat lukken?
[00:28:26] Speaker D: En ze zijn behoorlijk in de loop graven. En het probleem is denk ik eigenlijk de persoon van premier Netanyahu. Afgelopen dinsdag heeft hij zijn speech gebruikt om duidelijk te maken wat hij wil.
In theorie zou de partij Likud en Yashar, dus de partij van IJsselkot, heel erg goed samen kunnen werken. Maar het probleem zit eigenlijk in premier Netanyahu en hij heeft tegenwoordig eigenlijk de partij Likud. Hij heeft een sterke greep op die partij en hij wil wel die nationale regering van eenheid vormen, maar dan wel onder leiding van Netanyahu zelf. En dat is voor IJzerkot weer onbespreekbaar. Dus dat laat zien hoe ingewikkeld het is, inderdaad.
[00:29:06] Speaker A: Is het eigenlijk opmerkelijk dat Netanyahu dit dinsdag heeft gezegd? Want daarmee laat hij misschien ook wel zijn huidige coalitiepartners een beetje vallen.
[00:29:15] Speaker D: Ja, kijk, het is in die zin wel merkwaardig, omdat de speech die hij hield, zeg maar wordt normaal gesproken nooit gebruikt voor politieke doeleinheid. Dat was een soort openingsspeech van de Knesset.
Hij heeft zijn partij niet laten vallen, want hij wil wel een regering van nationale eenheid, maar wel met al zijn huidige coalitiepartijen. Wat hij vooral deed in die speeches, heel erg waarschuwen voor de samenwerking met Arabische partijen. Hij zei ja, dat moet IJsselkot niet gaan doen. Zij zetten vooral heel erg veel druk op IJsselkot.
IJsselcot is tot nu toe kalm gebleven en die gaat gewoon alle opties eerst goed langs.
Maar ja, die Arabische partij, dat is een ingewikkelde discussie in Israël.
[00:29:54] Speaker A: Ja, vertel daar eens wat over, want die Arabische partijen die hebben best veel zetels bij elkaar, zoals je net al noemde. Wat voor rol kunnen zij gaan spelen in Israël, in het parlement en mogelijk in een kabinet?
[00:30:07] Speaker D: Ja, zij kunnen dus een heel grote rol gaan spelen. Je hebt twee Arabische partijën. Eentje is Raam. Dat is een partij waar vooral veel Beduïnen op stemmen.
Die partij heeft acht zetels gewonnen, is ook al eerder onderdeel geweest van de regering van Israël.
De partijleider heeft ook aangegeven dat hij Hamas een terreurorganisatie wil genoemen. Ze hebben ook nummer 2, dat is een Joods knessetlid. Dus die partij is redelijk acceptabel. De andere Arabische partij is ingewikkelder. Die wil wel helpen om Netanyahu van de troon te stoten, maar tegelijkertijd beschuldigen ze Israël ook van genocide en apartheid.
Wijgeren ze 7 oktober expliciet te veroordelen. Wijgeren ze Hamas een terreurorganisatie te noemen.
En ze hebben heel veel kritiek op Zionisme. Ze noemen dat fascistisch en afgrijzelijk. Dus ze hebben heel veel kritiek op de staat Israël.
[00:30:59] Speaker A: Dus daar zit wel veel afstand tussen eigenlijk, tussen die partijen.
[00:31:03] Speaker D: Ja, en premier Netanjahu maakt daar natuurlijk gebruik van door te zeggen van ja, met zo'n partij moet je niet willen samenwerken. Dat maakt het ingewikkeld.
Maar ja, aan de andere kant.
[00:31:13] Speaker A: En het Nederlandse model dan? Want er wordt ook wel eens in Israël gesproken over een minderheidskabinet. Is dat ook een reële optie?
[00:31:22] Speaker D: Ja, dat is sowieso de enige optie met de Arabische partijen, want die grotere Arabische partij heeft al aangegeven nooit in de Zionistische coalitie te willen. Dus dat zou alleen maar via een minderheid kunnen.
Maar dat maakt het wel heel kwetsbaar, want als het bijvoorbeeld gaat om stemmingen over bijvoorbeeld de oorlog in Gaza, daar is die Arabische partij Mordicus tegen.
Dat zou dan heel snel een stemming kunnen zijn waarbij de coalitie eigenlijk uit elkaar valt en de minderheid het ook niet steunt. En dan zou het al snel kunnen leiden tot een val van het kabinet. Nou ja, we zien nu in ons eigen land ook hoe kwetsbaar zo'n minderheidscoalitie is zonder duidelijke afspraken.
[00:31:57] Speaker A: Ja, laatste vraag Freek. Als het ijzenkot niet lukt om een coalitie te vormen, wat gaat er dan gebeuren?
[00:32:04] Speaker D: Ja, dan mag eens als president nog iemand anders benoemen die het ook mag gaan proberen. Dat is dan waarschijnlijk premier Netanyahu. Hij zou dan vier weken hebben om een regering te vormen. Daarna heeft de KNES het zelf nog de mogelijkheid om iemand aan te wijzen.
Als dat ook niet lukt, dan volgen er eigenlijk al heel snel verkiezingen.
Dus als je kijkt naar de situatie nu, is dat best een reëel risico, een reële mogelijkheid.
[00:32:31] Speaker A: Ja, Freek Vergeer, dank voor jouw toelichting.
Zo zijn we aan het einde gekomen van deze uitzending van Christen voor Israël en u kunt op de hoogte blijven over de actualiteit. Ga daarvoor naar onze website cvi.nl slaasje actueel. Daar vindt u allerlei interessante artikelen en ook deze uitzendingen en onze podcast.
Nogmaals veel dank voor het kijken en graag tot de volgende keer.