Episode Transcript
[00:00:04] Speaker A: Dinsdag waren er verkiezingen in Israël en terwijl voorlopige uitslagen binnenkomen en de stemmen nog worden geteld, zien we de eerste reacties.
Wat zijn de belangrijkste verschuivingen in het politieke spectrum?
Hoe wordt er in Israël gekeken naar deze verkiezingsuitslag en welke coalitie gaat er nu regeren?
Straks spreken we met Rachel Meijler die in Tel Aviv woont, maar nu eerst met Madar Morak in het zuiden van Israël.
Smadar, van harte welkom in de uitzending. Gisteren waren er dus de verkiezingen in Israël. Daar hebben we ook in de Nederlandse media heel veel over gelezen en heel veel over gehoord. En vandaag stromen de eerste uitslagen binnen.
Hoe staat het er nu voor?
[00:00:48] Speaker B: Ja, hallo Sarah, shalom.
Hoe staat het er nu voor, de dag erna? Weet je, ik reed net in de bus.
van Zwart naar Haifa, waar ik nu ben.
En dan zie ik al die posters, want heel Israël is bezaaid met die posters.
En toen dacht ik, misschien kunnen ze nog heel lang blijven hangen.
Want voorlopig ziet het er zo uit, waarschijnlijk naar een volgende ronde gaan van verkiezingen. Er moeten nog anderhalf miljoen stemmen geteld worden.
Dus het kan nog alle kanten op gaan.
De kans is erg groot dat zowel rechts het niet gaat lukken om een koalitie te bouwen en links waarschijnlijk ook niet, mits bepaalde politici bepaalde uitspraken hebben gedaan met wie ze niet gaan zitten.
hun visie gaan veranderen en is wel zelfverantwoordelijk.
[00:01:42] Speaker A: Misschien kun je het een klein beetje toelichten, want wat we hier in de Nederlandse media horen is dat het blok van Netanyahu, zoals dat dan genoemd wordt, het rechtse blok, die staat op voorsprong. Uit mijn hoofd 54 zetels ten opzichte van 48 of 49 van het linkse blok. En dan zijn er ook nog twee Arabische partijen die eigenlijk bij geen van beide blokken horen. Kun je uitleggen wat deze uitslag betekent?
[00:02:08] Speaker B: Nou, ten eerste hebben we daar vanochtend een leuke live op gemaakt op mijn YouTube op Saloon met Israël. Toen dacht ik bij mezelf, dit is toch wel heel grappig om te zien. 17 zetels voor twee Arabische partijen in een staat van apartheid. Dat is toch wel grappig, hè? Dat je in een staat als Israël wat laat zien dat die een democratie is.
ook Arabische politieke groepen, gewoon mensen laten stemmen, groeien en aanwezig laten zijn.
Dus dat wil zeggen dat zij een dikke vinger gaan hebben in de pappel en dat zij 17 plekken waarschijnlijk gaan innemen, mits er weer verkiezingen gaan komen en er weer een ander soort iets uit gaat komen. Maar het geldt als volgt, op een gegeven moment gaat de president van Israël beslissen wie volgens hem een coalitie kan bouwen.
En die krijgt de opdracht.
Als ik het goed herinner, heb je er 28 dagen voor.
Lukt je dat niet, dan krijgt de andere kant de mogelijkheid om een coalitie te bouwen. Lukt het niet, dan gaan we naar vertiezing.
Dus wat daar uitgekomen is, dat weet je natuurlijk niet. En ook al heeft Netanyahu, Bibi, dus een voorsprong en heeft hij de meeste dedels gekregen, dan nog kan hij niet alleen Dat zijn te weinig stemmen.
[00:03:34] Speaker A: Had je deze uitslag verwacht?
[00:03:38] Speaker B: Ik had eerlijk gezegd verwacht dat rechts meer stemmen zou krijgen. Alleen denk ik dat binnen de Arabische wereld, de moslimwereld in Israël, die daarvoor bibi-stemmers waren.
Ik denk dat die de licuut, waar bibi-testwoorden dat die zetels kwijt zijn vandaan.
Dat denk ik.
En ook binnen de orthodoxe wereld zie je dat minder mensen zijn gestemd.
[00:04:12] Speaker A: Ja, nu de mensen die jij spreekt. Jij spreekt een heleboel mensen natuurlijk in Israël. Wat zijn nou de thema's die hen bezighouden in deze tijd?
[00:04:23] Speaker B: Kijk, we zitten natuurlijk nog steeds in een oorlog.
Mensen willen verandering.
Alleen omdat ik natuurlijk wel een beetje mijn eigen manier van kijken heb op de wereld, als iemand die vertrouwen heeft in Hashem, in God.
Weet je dat God ons een beetje nog steeds in de Tovah wow lag. Dus een beetje in die tijd voor de creatie was er eigenlijk geen orde.
Totdat de wereld geschapen is en eigenlijk het woord van God ter wereld kwam.
Het lijkt wel alsof de wereld nog steeds in tovo zit. Mensen hebben geen ideeën, geen sturing, geen richting. En wat mensen bezighoudt hier, is dat men een richting wil.
Maar op het moment dat Israël... Kijk, ik heb niet van niets dit kettingetje op, hè. Dit is een kettingetje van de tempel.
Op het moment dat de staak Israël... ook niet genoeg naar mijn inzicht gebonden is met de normen en waarden die ons gegeven zijn met het boek, dan zal er dus nog steeds toe-wa-wo zijn.
En dan houden mensen zich bezig en dan denken ze van de politiek is mijn antwoord, de regering is mijn antwoord, mijn gemeente gaat het beantwoorden, maar uiteindelijk zit het in ons.
Maar dat is ook wel een beetje een andere manier van kijken. Dat is niet de standaard Maar je
[00:05:46] Speaker A: zegt mensen zijn op zoek naar verandering, naar richting, naar houvast. Er waren ook gisteren bij de verkiezingen, was er een hele hoge opkomst als je het vergelijkt met de verkiezing van de afgelopen tientallen jaren. Hoe komt dat denk jij?
[00:06:01] Speaker B: Ik denk van de afgelopen dertig jaar. Hoe dat komt dat er zoveel mensen zijn gaan stemmen.
Ik kan jou zeggen ik ben vier rondes niet gaan stemmen en deze keer ben ik gaan stemmen.
Ik denk dat na 7 oktober er wat bakker is geworden in de mensen die in Israël wonen. En iedereen trekt naar zijn kant wat hij denkt dat de oplossing is.
Dus ik ben ook gaan stemmen, terwijl ik daarvoor ook niet ging stemmen.
Ja, ik denk dat dat het een beetje is, dat mensen zoiets hebben van ik hoop dat er eindelijk is wat gaat veranderen en dat we niet blijven zitten in de situatie waar we in zitten.
[00:06:44] Speaker A: Ja, nu van tevoren waren er heel veel demonstraties in aanloop naar deze verkiezingen over allerlei verkiezingsthema's, over veiligheid, ook demonstraties tegen de zittende premier Nethan Jahó.
Nu, de dag na de verkiezingen, merk je dat die spanningen er nog steeds zijn?
[00:07:02] Speaker B: Nou, je hoort mensen er alleen maar over praten, bijvoorbeeld ook in de bus. En dan hoor je opeens het nieuws, dan hoorde ik dat op de radio van de bus. Opeens valt dat meteen harder en dan zit iedereen te luisteren van hoe zit het, waar gaat het naartoe.
Het is nog te vroeg. Mij baart het wel een beetje zorgen, want stel dat rechts toch voor elkaar krijgt onder een regering, bij elkaar te krijgen, ben ik bang dat we weer die demonstraties gaan krijgen die we hadden voor 7 oktober, van zeg maar de links-Kaplan-beweging.
En stel dat het omgekeerd gaat gebeuren, dat zeg maar links met de Arabieren gaat zitten, ben ik weer bang voor de tegenbeweging van de andere kant.
En ik hou zelf een beetje mijn hart vast, en dat durf ik gewoon hard op te zeggen, als de Arabieren in Israël het meer voor het zegbekrijgen in de regering. En ik zal meteen nog toelichten waarom.
Zowel Arishemam en Sutefit als Raam, dat zijn die twee partialistische partijen, hebben zich niet uitgesproken na 7 oktober, hebben Hamas niet benoemd als terroristische bewegingen, hebben dat niet veroordeeld.
En daar heb ik dan een probleem mee. Want dan denk ik, als jij een Israëlisch paspoort bezit, En niet van alle resten die je hebt als Israëles burger.
Als je dan niet het onderscheid kan maken tussen goed en slecht, dus wil genieten van Israël wat hij je geeft, maar aan de andere kant zeg maar niet je broeder wil aanspreken op zijn gedrag, dan heb ik een probleem met jou.
Want dan laat je eigenlijk zien wie jij eigenlijk bent.
Dus dat is best wel beangstigend.
[00:08:40] Speaker A: Ja, dus dat maakt ook het vervolg na deze verkiezingen ook wel spannend. Van welke kant zal het opgaan? Mijn laatste vraag voor jou, Smadar. Wat is jouw hoop voor Israël?
[00:08:50] Speaker B: Ik hoop vrede, daar hoop ik voor. Ik hoop dat we de keer allemaal met elkaar eens zijn. Dat hoop ik. Want ik weet dat op het moment dat wij het met elkaar eens zijn, we de oplossing daarbuiten ook makkelijker kunnen oplossen.
En ik hoop ook dat de media minder invloed gaat hebben op mensen. Want uiteindelijk ontmoet ik zoveel fantastische mensen hier.
En merk je gewoon dat mensen elkaar willen helpen. Mensen steven om elkaar. En ik gun is wel heling.
Mensen hebben hier zo ontzettend veel trauma's en lidteken op hun hart. Ik gun ons rust.
[00:09:32] Speaker A: Op verschillende plekken in het land wordt ook heel verschillend gereageerd op de voorlopige uitslagen van deze verkiezingen. We spreken Rachel Meijler vanuit Tel Aviv.
Rachel, welkom in onze uitzending.
Gisteren was het een grote dag in Israël, de verkiezingen. Wat is jouw eerste reactie op de voorlopige uitslag van deze verkiezingen?
[00:10:07] Speaker C: Ik ging heel vrolijk slapen en ik dacht van hey, er is een kans op verandering. En toen werd ik wakker dat het misschien toch weer de Likou te groot is geworden.
Dus een beetje teleurgesteld en we zijn heel erg verdeeld op het moment. Sinds de 7e oktober is Israel echt heel erg verdeeld. En dat zie je in de uitslagen van de Exitpolls.
Dus ik weet niet of ik er blij mee moet zijn of niet.
[00:10:33] Speaker A: En kun je dat eens proberen uit te leggen? Want in Israël is er een rechtsblok, er is een linksblok. Je hebt ook twee Arabische partijen. Hoe zit dat nou precies? En wat zegt deze uitslag daarover?
[00:10:46] Speaker C: Je hebt de originele Likud en daar staat aan de top, staat daar Bibi Netanjau. Eigenlijk al de afgelopen twintig jaar heeft die de macht.
En een deel van de Likud is afgescheiden en die wordt geleid door Eisenkot. En daar had iedereen een heleboel hoop op.
Die heeft inderdaad ontzettend veel stemmen gekregen, maar niet meer dan Netanjau, dus in principe zouden die met elkaar een hele brede regering kunnen vormen, maar dat zal waarschijnlijk niet gebeuren, want dat heeft de IJzerkot beloofd, dat hij niet met Bibi in de regering gaat. En dan heb je links de Democraten en je hebt de Arabische partijen die heel groot zijn opgekomen.
Daar zou nog iets mee kunnen. Je hebt Bennett met Lapid.
Op het moment is het een weerval van partijen die Het kan alle kanten nog opgaan in ieder geval, maar rechts is grootst gekozen en op de vier van de kiezers hebben op Bibi Netanyahu toch gestemd. Waar ik woon in Tel Aviv, het voelde alsof het helemaal de andere kant op zou gaan, maar dat is voor ons niet nieuw.
[00:11:53] Speaker A: Ja, want kan je dat beschrijven? Hoe was gisteren de sfeer tijdens die verkiezingsdag?
[00:11:59] Speaker C: Ja, dat was fantastisch. Ik mag zelf niet stemmen, maar ik was met mijn dochter mee en ik was met mijn man mee stemmen. Om te kijken hoe dat ging. En de rijen waren enorm. Iedereen was opgewonden. Je voelde echt alsof er deze keer een verandering zou komen.
Ik heb nog nooit meegemaakt dat er zo ontzettend veel mensen zijn gaan stemmen. Ik geloof dat er sinds 1999 niet zoveel mensen zijn gaan stemmen. Er waren 77,7. procent van de mensen zijn gaan stemmen. Het voelde alsof het ging lukken.
En dan werden we vanochtend toch weer wakker met een... Ja, ik kan echt zeggen dat het een teleurstelling is. Niet omdat ik links of rechts ben, maar vooral omdat we toe zijn aan iets anders dan wat we nu hebben.
[00:12:44] Speaker A: Ja, nog een kleine kantwekening erbij, want nog niet alle stemmen zijn geteld en dat moet in de komende tijd...
[00:12:48] Speaker C: Nee, dat is waar.
Misschien ben ik wel te snel...
om een conclusie te trekken. Maar het is in ieder geval wel heel complex geworden, want niemand had verwacht dat er zoveel mensen zouden gaan stemmen en dat er vooral de Arabische partijen in zulke grote getalen zijn gaan stemmen. Dat is nu een partij waar echt rekening mee moet worden gehouden.
Ik vind dat niet erg. Zo werkt democratie.
[00:13:15] Speaker A: Ja, leg dat eens uit, want die Arabische partijen, dat gaat dus om twee partijen, die zijn fors gegroeid, deze verkiezingen, naar 17 zetels bij elkaar, volgens de huidige peilingen natuurlijk.
Wat zegt dat? Want waren de Arabische bewoners van Israël van tevoren niet zo geïnteresseerd in de politiek?
[00:13:34] Speaker C: Nee, jarenlang hebben ze zich totaal niet serieus genomen gevoeld, misschien, of geen deel van de maatschappij.
Maar na de afgelopen vier jaar benkwier zijn ze zich waarschijnlijk zo in het nauw gaan voelen dat ze hebben besloten dat ze hier echt een einde aan moeten maken. Dat ze ook een stemrecht hebben.
Wat ik een fijne kanttekening vind trouwens, dat wat er in Nederland zoveel op het nieuws komt, dat Israël een apartheidstaat zou zijn.
Duidelijk dus niet. Bijna twintig procent van de bevolking zijn Arabische Israëli's en die zijn gaan stemmen. En die moeten mee worden genomen in een van de partijen. Dus zij zijn echt degene die nu een beetje de macht in handen hebben. Zij en Lieberman hebben alle twee best wel veel kracht om het naar de een of de andere kant te trekken. Of een heel groot rechtsblok met de Likud en Eisenkot.
Ja, ik hoop daar stiekem niet op. Ik zou gewoon veel liever willen dat er nu iets anders aan gaat gebeuren. En dat Bibi het stokje doorgeeft.
[00:14:39] Speaker A: Het brengt me een beetje bij mijn volgende vraag van hoe nu verder, want er lijkt een impasse te zijn. Aan de ene kant heb je het blok van Netanyahu wat het grootste aantal zetels heeft in vergelijking met het linkse blok, noem ik het maar eventjes.
Maar tegelijk hebben ze allebei geen meerderheid in de Knesset, dus dat betekent dat ze moeten gaan samenwerken met andere partijen. Hoe gaat dit nu verder volgens jou?
[00:15:02] Speaker C: God knows.
Wereldwijd is er een tendens dat iedereen naar rechts is opgeschoven, ook hier in Israël.
Maar het feit is dat er ook een heleboel andere stemmen zijn. Het kan van alles nog gebeuren.
Ik hoop, dat ben ik, dat Hertz ook, als het Bibi niet lukt om een regering te vormen, dat IJzerkot met toch het linkse Met de linkse partijen en met Lieberman samen en met de Arabische partijen. En dat er dan misschien wel een minderheidskabinet komt, maar waar er iets anders gedaan kan worden. Het kan niet doorgaan zoals het gaat vanavond. Niet op de Westbank, niet met Gaza.
En het volk wil iets anders.
Driekwart van het volk wil iets anders.
Dus het is heel moeilijk.
[00:15:53] Speaker A: De laatste vraag Rachel.
Het is natuurlijk een spannende tijd, ook nu nog na de verkiezingen, omdat het onbekend is welke kant het op gaat. Wat is jouw hoop en jouw gebed voor Israël?
[00:16:04] Speaker C: Mijn hoop is dat de rest van de wereld begrijpt hoe moeilijk en hoe complex het is in Israël.
En dat ze ons niet alleen maar veroordelen en dat wij een stevige democratie kunnen vertonen waar we compassie hebben voor alle inwoners en onze buren. Dat is mijn echte hoop. Of dat direct gaat gebeuren, dat weet ik niet. Het is prachtig om te zien hoeveel mensen er vanuit het buitenland zijn gekomen om te stemmen. 60.000 mensen zijn vanuit het buitenland gekomen om te stemmen. Dus we willen zo ontzettend graag dat het goed komt hier. Dus er is een grote hoop en dus ook een beetje terrorstelling als het niet gaat lukken.
Ik weet het niet, want God helpt toch?
[00:16:49] Speaker A: Amen, zo is dat. Rachel, dank voor jouw toelichting en heel veel zegengewenst daar in Israël.
Zo zijn we aan het einde gekomen van deze uitzending van Christen voor Israël. Nu kunt u op de hoogte blijven over de actualiteit. Ga daarvoor naar onze website cvi.nl slash actueel. Daar vindt u allerlei interessante artikelen over de actualiteit en natuurlijk ook onze uitzendingen en podcasts.
Nogmaals heel veel dank voor het kijken en graag tot de volgende keer.
