Episode Transcript
[00:00:04] Speaker A: Vijftien jaar geleden besloot Smadar Moraj na een succesvolle carrière in Nederland om samen met haar man terug te keren naar Israël. Het land heeft met ontzettend veel spanningen, oorlogen en trauma's te maken gehad. Sinds 7 oktober 2023 brengt Smadar dagelijks op sociale media verslag uit over alles wat er in Israël gebeurt.
Uiteindelijk besluit ze om een project op te zetten, Hamakom, een rustpunt voor iedereen die na jaren trauma herstel nodig heeft. Smadar, welkom hier in onze studio, fijn dat je er bent.
[00:00:35] Speaker B: Dankjewel, wat fijn dat jullie me hebben uitgenodigd.
[00:00:37] Speaker A: Ja, jij bent bekend van Nederlandse theaters, televisie, je bent zangeres, je bent podcastmaker, leefstelcoach, ga zo maar door.
Dat was je, tenminste ja, je hebt een deel natuurlijk in Nederland gedaan... ...tot jij 15 jaar geleden op Aliyah ging samen met je man naar Israël. Dus je verhuisde naar Israël.
[00:00:55] Speaker B: Met de kids.
[00:00:56] Speaker A: Hoe was dat voor jullie om die stap te zetten?
[00:00:58] Speaker B: Het was een hele logische stap, een hele pijnlijke stap... ...want ik had nooit gedacht dat ik Nederland zou verlaten.
Toen ik mijn man leerde kennen en hij is Israëli... ...heb ik ook tegen hem gezegd, toen we trouwden van... ...weet wel, ik ga nooit in Israël wonen... ...want ik heb hier mijn leven, in theater, tv... M'n hele netwerk hier, m'n familie hier.
[00:01:18] Speaker A: Maar dat liep anders.
[00:01:19] Speaker B: En dat liep anders. Dus zeg, never say never.
[00:01:23] Speaker A: En toen kwam je in Israël terecht. Maar over jouw leven in Israël en die stap gaan we natuurlijk zometeen nog meer praten. Eerst even kort actualiteits, zo beginnen we onze uitzending heel vaak.
Er is een staak-tut-vuren afgesproken tussen Libanon en Israël. En daarbij wordt gemeld dat die staak-tut-vuren afhankelijk is van een volledige stopsetting van de beschietingen door Hezbollah. Het terugtrekken van Hezbollah uit het zuiden van Libanon.
Een wankel staakt het vuren. De afgelopen dagen is daar heel veel over in het nieuws gekomen. Heb jij als Israëli er vertrouwen in dat dit gaat standhouden?
[00:01:58] Speaker B: Nou, je zei het al heel mooi. Het is afgesproken. Met wie spreek je dat af? Met terroristen.
Er is geen staakt het vuren. Echt, zeg maar, on the ground, zoals ze dat zeggen.
Elke dag...
vallen ons jongens.
Elke dag hoor ik weer van een dappere soldaat die omgekomen is doordat er van die kleine drones op hen worden afgestuurd. En daar kun je heel weinig tegen. En raketten trouwens ook op het noorden van Israël.
[00:02:28] Speaker A: Maar dit is een afspraak die gemaakt is niet tussen Hezbollah en Israël, maar tussen Libanon, dus de Libanese regering en Israël. Denk je dat het dan toch al iets meer kans van slagen zou kunnen hebben?
[00:02:38] Speaker B: Nee.
Ik ben daar heel eerlijk in. Nee, ik zie daar niet hoe daar verandering in kan gaan komen. Omdat ik ook niet zie dat er vanuit Libanon zelf genoeg wordt ondernomen om Ghezbollah echt uit te schakelen.
Het is gewoon weer zo'n beetje een illusie, zo voel ik het, wat ons een beetje verkocht wordt van de staat, het vuren, dat het een beetje op een laag pitje is.
[00:03:06] Speaker A: Nou ja, als we naar de realiteit kijken van nu, dan lijkt het inderdaad dat de gevechten gewoon doorgaan, want over en weer hebben er beschietingen plaatsgevonden. Wat voor impact heeft dat op de Israelische bevolking?
[00:03:17] Speaker B: We zijn moe. En ook droevig. In die zin...
We bespreken het ook met elkaar.
Ik ga elke dag naar de sportschool. En dan is het zo van, heb je het nieuws al gezien? Ja.
Ben je een soldaat gevallen? Ja.
Gaat voorbij alsof het niks is. Mensen hadden ook alarm.
Sommigen hebben familieleden in het noorden.
En we bespreken het ook met elkaar. Het is ongelooflijk. Het gaat gewoon door en er wordt eigenlijk aangekondigd alsof er een staak tot vuur is. Wat er niet is.
[00:03:49] Speaker A: Ja, maar dat is tegelijk ook natuurlijk heel vertrietig, want je zegt aan de ene kant we zijn moe van de oorlog, aan de andere kant geloof je helemaal niet dat er vrede kan komen, of een staart uit vuren kan komen.
[00:03:58] Speaker B: Klopt.
[00:03:59] Speaker A: Dat klinkt een beetje uitzichtloos.
[00:04:01] Speaker B: Ja, omdat ik zelf van mening ben dat Israël veel duidelijker moet gaan worden in de standpunten die ze innemen en je moet ook weten met wie je staart uit vuren afspreekt en kun je met terroristen en met mensen die een slecht zwart hart hebben dingen afspreken. op het moment dat ook hun agenda is jou van de kaart weg te vegen.
[00:04:21] Speaker A: Heeft Israël veel keus?
[00:04:24] Speaker B: Als papa Trump het voor het zeggen heeft in Israël, dan is natuurlijk altijd America first en dan komt Israël op de tweede plaats. Ik weet niet wat er zich achter de schermen afspeelt. Dat weet niemand.
Ik hou me ook bezig met wat er in het land gebeurt, met de burgers gebeurt. Daar geef ik om. Je vasthouden en vertrouwen aan Hashem en God.
Dat is het enige wat je kan doen.
[00:04:46] Speaker A: Laten we het daarover hebben, want je bent dus in Nederland opgegroeid. 15 jaar geleden ben je samen met je gezin naar Israël geëmigreerd. Klopt. Hoe zijn die afgelopen jaren in Israël voor jou geweest, in één zin?
[00:04:58] Speaker B: Wauw, leven in een andere dimensie.
Ik ben hier naartoe gereden, ik kan enorm genieten van al dat groen wat ik hier in Nederland zie. De rustige wegen, ergens met een lach, de regen. Wat ik niet mis trouwens, totaal niet. Ik hou van zon en van warmte.
Maar Israël is gewoon een andere dimensie.
[00:05:17] Speaker A: Kun je dat proberen te beschrijven, hoe het nu gaat in Israël, hoe het leven daar is?
[00:05:23] Speaker B: Weet je, het is een verhaal in een verhaal.
Aan de ene kant leven we met oorlog, wat dagelijks doorgaat, wat impact heeft op ons leven.
Nog steeds zijn kinderen van mijn vrienden opgeroepen en dan hoor je dat die weer moet en dan weer moet.
En ook door hetgeen wat ik doe, kom ik nog steeds in aanraking dagelijks met familie.
die te maken hebben met van alles wat te maken heeft met de oorlog. En aan de andere kant gaat gewoon je leven ook weer door. Dat is zo raar. Dus je gaat ook gewoon naar de supermarkt, je gaat boodschappen doen, je nodigt mensen uit, je gaat ergens heen, er is dus uitlof. Dus het is daarom zeg ik, het is een verhaal in een verhaal. Dus je leeft je eigen leven, maar je leeft hem in oorlog. En eigenlijk denk ik ook dat als je daar niet bent geweest en dat niet ervaart, weet je het ook niet waar ik het over heb. Nederland leeft niet in oorlog, dus hoe kun je dat begrijpen?
[00:06:17] Speaker A: Ja, maar je woont in Israël, je woont in Ajdod. Dat is relatief dicht bij de Gaza-Straat, op enkele tientallen kilometers. Hoe is de situatie daar in jullie regio?
[00:06:27] Speaker B: Ik hoor nog steeds heel erg veel explosies.
Je hoort ook af en toe dat er activiteiten is vanuit de zeemacht.
Vind je niet dat er heel weinig op het nieuws komt over Gaza, alsof er niks aan de hand is? Is het je opgevallen? Er wordt niks over gesproken, maar er worden nog steeds door terroristen geprobeerd om Israël binnen te komen, per land en per zee.
[00:06:52] Speaker A: Ja, maar het interessante is dat bijvoorbeeld rondom de Gaza-strook, in de kiboutzien waar we omheen, dat de gemeenschappen weer worden opgebouwd.
[00:07:01] Speaker B: Klopt, mensen trekken weer daar naar terug.
[00:07:03] Speaker A: Maar is het vertrouwen dan al dusdanig hersteld? Nee. Is dat weer kunnen of durven?
[00:07:08] Speaker B: Ik denk dat het te maken heeft met het soort standvastigheid wat je ziet in het Joodse volk.
Want dat vertrouwen is er aan de ene kant wel, en aan de andere kant is die angst daaronder er ook aanwezig. Maar wij moeten daar gaan zitten.
En weet je, soms hebben mensen wel eens tegen mij gezegd van waarom ga je niet weg uit Astot?
Kom wonen in een andere plek, want je zit zo dicht bij Gaza en wij hebben het ook heel veel meegemaakt, ook voor 7 oktober. En dan zei ik, als ik ga verhuizen en ik verlaat als dood en niemand daar gaat wonen, wie gaat het dan doen?
Dus je hebt altijd mensen die een roeping hebben. En ik geloof dat dat een roeping is van boven waar jij moet wonen en waar je mee moet dealen.
[00:07:53] Speaker A: Maar wordt het je ook wel eens teveel dat je denkt van al die onrust, al die oorlog, al die ellende? Wordt het je wel eens teveel?
[00:08:00] Speaker B: Tuurlijk. En weet je wat ik dan doe? Dan ga ik lekker naar het strand, zet ik Caribisch muziek op en dan zeg ik tegen mezelf ik loop nu in Jamaica en ik geniet dan gewoon lekker van de zee en ik heb m'n oortjes in. En dat werkt? Ja.
Ja, en ik probeer mezelf heel erg te voelen met goede dingen. Zodat ik mezelf een beetje uit de realiteit haal. Maar tuurlijk, soms wordt het me teveel.
[00:08:27] Speaker A: Ja.
7 oktober 2023, dat was natuurlijk echt een heel belangrijk keerpunt ook in de geschiedenis van Israël, mag ik wel zeggen.
[00:08:37] Speaker B: Absoluut.
[00:08:38] Speaker A: Kun je ons eens meenemen naar die dag?
[00:08:41] Speaker B: Dat is een dag om nooit meer te vergeten.
Dat is een... En niet alleen maar een dag.
Het waren heel veel dagen achter elkaar, want er waren nog steeds in de eerste week heel veel terroristen.
Ook in onze buurt, dus.
In Asdod gingen ook heel veel mensen de straat de eerste twee weken niet op. En was je bang. En vond ik het zelfs eng om op m'n balkon te zitten. Omdat we dan af en toe een sms'je kregen van, er is misschien... Zijn er terroristen aanwezig in de duinen? Je kunt via de duinen zo als dat in.
Sowieso heb ik de eerste twee of vier maanden niet eens kunnen slapen, s'nachts, omdat je gewoon heel heftig de oorlog hoorde. Ik bedoel, ik hoorde alles. Kanonnen, vliegtuigen, explosies van tunnels daarna.
Ik woon echt in een gebied waar je de oorlog kan ervaren. Alsof je in een film zit. Soms keken we uit onze slaapkamer aan en dan keken mijn man en ik en dan zeiden we tegen elkaar Wat raar. Alsof ik in een bioscoopfilm zit. Helikopters, vliegtuigen.
Van alles, ja. Tuurlijk.
[00:09:55] Speaker A: Wat doet dat dan met je? Op het moment dat je het allemaal voor je ogen ziet gebeuren. Je leest de nieuwsberichten, je hoort van de mensen om je heen alle dramatische verhalen.
[00:10:02] Speaker B: Ik denk dat je je distancieert. Ik denk dat ik echt ook heel veel momenten heb gehad dat ik mezelf los heb gemaakt van het verhaal. Om te kunnen functioneren.
[00:10:12] Speaker A: Anders kon het niet.
[00:10:13] Speaker B: Nee.
Dus ik begrijp nu ook...
Terwijl ik gelukkig heel veel dingen niet heb meegemaakt die andere mensen wel hebben meegemaakt. Maar ik begrijp wat dat inhoudt. Als iemand tegen je zegt van ik had daar een dissociatie van mezelf.
[00:10:28] Speaker A: Je moest wel een stapje opzij of achteruit doen.
[00:10:31] Speaker B: Ja, alsof je naar jezelf kijkt, maar je zit er niet echt in. En ik denk dat dat je helpt om te overleven.
[00:10:38] Speaker A: Ja, het was natuurlijk ook een hele onzekere periode. Hoe ging je daarmee om?
[00:10:44] Speaker B: Hoe ga je daarmee om?
Ik denk, weet je, je hebt fight, flight, freeze. Dus ik denk mensen in hele heftige situaties heb je echt die drie groepen.
[00:10:58] Speaker A: De mensen die hier gaan strijden, de mensen die bevriezen, de mensen die vluchten.
[00:11:02] Speaker B: Dus ik heb vrienden gehad die Israël hebben verlaten. Dat vond ik heel erg.
Toen moest ik echt aan mezelf werken om ze niet te veroordelen en niet boos op hen te zijn. Want ik had echt zoiets van...
Het schip zinkt bijna. We moeten met elkaar gaan roeien, dan ga je toch niet weg.
[00:11:20] Speaker A: Terwijl het heel begrijpelijk is.
[00:11:22] Speaker B: Ja, maar ik had zoiets van, dat doe je niet. Maar goed, ik heb heel erg aan mezelf moeten werken om te begrijpen dat er mensen zijn die dat gewoon niet aankunnen. En dan heb je de mensen die bevriezen of die hier zijn heel erg gaan roken.
Van alles, niet alleen maar sigaretten. Of heel erg aan de alcohol.
Ik heb alles om mij heen gezien.
Mensen die zich hebben opgesloten, niet buiten kwamen. En ik ben eigenlijk al heel gauw een hele heftige activist geworden. Dus ik had zoiets van... Ik moet alles gaan doen om het te gaan redden en met mijn mens te gaan redden. Dus ik ben eigenlijk al meteen mijn auto ingestapt, eten rond gaan rijden, ziekenhuizen gaan bezoeken, families gaan assisteren die hun familieleden op de intensive care hadden.
Het hotel naast ons huis, daar naartoe gereden, daar mensen in de kibutsi moeten onderbroeken voor zich gaan kopen, materna, noem maar op. Dus ik ben eigenlijk alleen maar gaan denken van Wat kan ik doen voor de mensen om me heen, zodat we met elkaar gaan redden?
[00:12:21] Speaker A: Dat was jouw manier om het mee te delen eigenlijk.
[00:12:23] Speaker B: Ja, en ook meteen heel erg actief geworden op social media om te vertellen wat er in Israël gebeurt. Mijn slaapkamer was een soort studio.
[00:12:31] Speaker A: Daar had ik ook een papiertje.
[00:12:32] Speaker B: Niet kloppen, mama is in de uitzending. Ik heb dat papiertje nog steeds op wasknijpers.
[00:12:37] Speaker A: Ja, want je bent tien jaar geleden begonnen met je Facebookpagina Shalom uit Israël.
[00:12:43] Speaker B: Ja, en ook op YouTube tegenwoordig, Instagram en Telegram.
[00:12:46] Speaker A: Ja, dus je zit op al die social media kanalen, maar na 7 oktober werd dat allemaal veel groter en krijg je ook veel meer bereik.
Waarom doe je dat? Want nou ja, vertel eerst even in één zin wat je doet op Shalom voor Israël en daarna waarom.
[00:13:00] Speaker B: Nou, laat ik het zo zeggen. Ik ben niet iemand die over politiek praat. Dat is één.
Twee, ik ben niet iemand die zeg maar, je continu op de hoogte houdt van wat er nu gebeurt. Ik vertel de persoonlijke verhalen. Hoe is het om daar te wonen? Hoe is het daar om dingen mee te maken? Je zult wel af en toe wat nieuws voorbij zien komen, omdat dat dan voor mij belangrijk is op dat moment om te delen, om te laten zien van, we hebben nog steeds aanslagen, bijvoorbeeld.
[00:13:29] Speaker A: Maar het gaat echt over jouw leven,
[00:13:31] Speaker B: wat jij allemaal meemaakt, wat je doet. Ja, precies. Hoe is dat als Nederlands-Joodse moeder om daar te wonen?
[00:13:37] Speaker A: Maar waarom vind je dat belangrijk dat de mensen dat weten?
[00:13:41] Speaker B: Omdat een persoonlijk verhaal je anders raakt dan als je een krantenartikel opendoet en de mens niet achter het verhaal ziet. Dan is het gewoon... Een verhaal. En dan kun je gewoon door. Maar op het moment dat iemand vanuit zijn eigen beleving verteld wordt... hoe het is om daar te wonen en dingen mee te maken... en hoe wij dingen vanuit binnenin beleven... dan denk ik dat je een hele andere kant van Israël ziet.
En zeker als het is in je eigen taal, in het Nederlands.
[00:14:11] Speaker A: Wat voor reacties krijg je op al die posten, video's en berichten?
[00:14:15] Speaker B: Wauw, ik heb natuurlijk de haters. En die zorgen ervoor dat mijn algoritme heel mooi op ganggrond komt.
[00:14:21] Speaker A: Hoe meer reacties hoe hoger je foto's, ja.
[00:14:21] Speaker B: En dat het bij heel veel mensen terecht komt.
In het begin vond ik dat heel erg zwaar, vooraan na 7 oktober. Toen heb ik eventjes zoiets gehad van, ik ga stoppen met mijn pagina. Ik bedoel, ik ben aan het overleven.
Ik ben nog... Ik heb... Zelf met zó ontzettend veel dingen te dealen. En dan heb ik niet al die slechte mensen ook nog eens nodig op mijn pagina.
En toen dacht ik na één dag van...
Nee, ik ga nooit stoppen.
Ik ga altijd ons verhaal vertellen. En mij krijgen ze niet klein. Ik lees voornamelijk geen slechte reacties. Ik ga eraan voorbij. Het zijn meestal zieke mensen, slechte profielen.
Maar die groep is heel actief op social media.
En dat zijn de negatieve reacties. Daar had ik het even over. Dat is een kleine...
Ze zei, ik heb een fantastische community opgebouwd met zo ontzettend veel bijzondere mensen. Zulke lieve volgers, zulke goede mensen. Die sturen mij bloemen, brieven, boeken, cadeautjes. Ik ontmoet ze als ze naar Israël komen. Ik ga met die mensen op de koffie. Ik kon hun plekken bezichtigen waar ze vrijwilligerswerk doen. Ik ontmoet ze.
Dat zijn echt pioniers. Dat zijn zulke mensen die... zo belangrijk voor ons zijn. Je hebt geen idee, Sarah.
[00:15:37] Speaker A: Maar doe je het informeren van die mensen ook zodat... Nou ja, ik stel me zo voor, je hebt een community van een paar duizend mensen hier in Nederland.
[00:15:45] Speaker B: 66.000 volgens.
[00:15:46] Speaker A: En zij worden dan ook weer jouw ambassadeurs of ambassadeurs van Israel.
[00:15:50] Speaker B: Ja, absoluut. Op die manier kun je de meeste mensen bereiken.
En ook geef ik lezingen in het Nederlands af en toe in. Als er groepen komen en ze zeggen Jerusalem, dan kom ik ook. En dan vertel ik over ons leven in Israël, waar we mee dealen.
[00:16:08] Speaker A: Kun je één belangrijkste ding zeggen? Wat vind jij dat mensen moeten weten over Israël?
[00:16:13] Speaker B: Wat moeten mensen weten over Israël?
Wow, dat zijn zo ontzettend veel dingen.
Ik kan niet echt één ding benoemen wat...
Misschien wel wat uniek is aan Israël, wat ik dus bijvoorbeeld niet had in Nederland, is dat als ik op straat loop in Israël, ik me verbonden voel met iedereen.
En dat eigenlijk niet uitmaakt of je religieus bent of links bent. En zo zit ik in elkaar. Ik voel me verbonden met iedereen.
En dat hebben veel mensen. En als daar iets met je gebeurt, dan springen er twintig mensen op je om je te helpen.
Mensen maken ruzie met elkaar. Wie jou gaat helpen? Wie jou gaat animeren? Wie voor je gaat koken? Ik maak geen grap.
En dan denk ik van, dat is wat men moet weten over Israël. Want dat is iets wat alle volken moeten leren om voor elkaar te gaan doen.
[00:17:07] Speaker A: Waar we misschien wel een voorbeeld aan kunnen nemen.
[00:17:09] Speaker B: Ja, precies.
[00:17:10] Speaker A: Op jouw website zeg je dat het hele volk Israël nog steeds leeft met een enorm trauma. Hoe kom je dat tegen in je dagelijkse leven?
[00:17:20] Speaker B: Ik zeg het zo.
We hebben allemaal op ons hart een litteken. Ik ook.
En dat is iets wat ik bijna niet aanraak.
Alleen als ik echt heel erg diep naar binnen durf te gaan, dan voel ik dat omhoog komen.
Maar het is zo groot, zo heftig.
Dat als ik niet over mezelf heb.
Mij heeft het niet persoonlijk geraakt, gelukkig. Mijn familie leeft.
Maar wel de tweede kring. Dus wel vrienden van vrienden, familie van familie.
Aangetrouwd bijvoorbeeld.
Dan komt tot je natuurlijk ontzettend... Heel veel verhalen van mensen.
En dan begrijp je dat heel veel mensen niet functioneren.
Moeilijk naar hun werk kunnen. Mensen banen kwijtraken. Huwelijken die uit elkaar lopen.
[00:18:16] Speaker A: Heel veel.
[00:18:17] Speaker B: Zoveel scheidingen.
[00:18:18] Speaker A: Maar je zegt iedereen is getraumatiseerd. Ik ook, zeg je.
Hoe merk je dat aan jezelf?
[00:18:24] Speaker B: Dat je...
Ik heb natuurlijk met tijd gehad dat ik gewoon heel, heel moeilijk in slaap kon vallen.
En heel erg veel moeilijke gedachten had.
Ik ben heel optimistisch, maar op het moment dat ik merk dat ik naar beneden gezogen word... dan trek ik mezelf eruit. Maar je merkt op straat dat mensen geïrriteerde zijn, mensen een korte lontje hebben, dat heel snel een conflict omhoog komt.
[00:18:55] Speaker A: Het zit echt onder de oppervlakte.
[00:18:56] Speaker B: Ja, op scholen hoor ik ook van, ik heb docenten om mij heen die in mijn gebouw wonen en op de parkeerplaats dan een gesprek plaatsvindt over hoe moeilijk ze het vindt om les te geven, omdat alle kinderen enorm lijden.
Concentratieproblemen, gedragsproblemen. En ook de leraren, want haar man is dan bijvoorbeeld reservist. En dan is ze alleen thuis met haar kinderen. En dan moet ze bijvoorbeeld ook nog eens op Zoom lesgeven. Weet je, zo'n ingewikkeld pakket.
[00:19:27] Speaker A: Wat raakt jou daar in het meeste? Als je zo om je heen kijkt en dat allemaal hoort en ziet. En zelf ervaart ook.
[00:19:33] Speaker B: Het allerergste vind ik als mensen hun levensvreugde kwijt zijn geraakt. En die ken ik.
Dat vind ik het allerergste. Ik vind het ergste voor mensen die zich niet meer kunnen voorstellen hoe ze hier uit gaan komen.
[00:19:49] Speaker A: Ja.
Nu nog even over jezelf, want je zegt van ik heb dat ook, dat trauma. Ervaar je dan ook houvast in je geloof?
[00:19:58] Speaker B: Tuurlijk!
Als ik niet zou geloven, zou ik niks hebben.
Als ik geen vertrouwen zou kunnen hebben in Hashem, Hashem is God, zeg maar, de naam, dat hij ons leidt.
en dat dat een weg is met hele heftige hobbels en soms een gat waar je heel diep in valt. Als ik dat niet zou hebben, hoe kan je je staande houden? Dat zie je trouwens ook, dat dat het probleem is ook met als je in Israël woont, je bent niet gelovig. Waar moet je dan aan vasthouden?
[00:20:32] Speaker A: Is jouw geloof ook verdiept sinds 7 oktober?
[00:20:35] Speaker B: Ja, absoluut.
Ik leg me gewoon er meer bij neer dat ik de route daar maar in mee moet gaan en dat het uiteindelijk tot iets leidt en we minder daarin verzet.
[00:20:49] Speaker A: Je geeft het er meer aan over.
Ja.
We hebben het over traumaverwerking. Je vertelde aan het begin ook dat je heel daadkrachtig bent in het initiatief nemen, in de hulpverlening. Nu heb je een project gestart en dat heet Haap maar Kom.
[00:21:08] Speaker B: Ja.
Hamakom is de plek.
[00:21:12] Speaker A: Het doet mij een beetje denken aan het woord Mokum, Amsterdam.
[00:21:15] Speaker B: Ja, dat klopt, want die wil Nederland daar ook in meenemen. En Hamakom is ook een van de namen van God, van Hashem.
Doordat ik meer dan twee jaar vrijwilligerswerk heb gedaan, heb ik het eerste half jaar niet eens gewerkt. Dat kan je je voorstellen.
Ik heb gewoon niet gewerkt.
Ik heb alleen maar vrijwilligerswerk gedaan. Ik kon ook gewoon niet werken. Ik kon ook niet optreden. Ik kon niet eens zingen. Ik had zoiets, op het moment dat ik ging zingen, dan gaat mijn keel dicht. Want dan raak je ook heel erg in contact met je gevoel.
En ik kon dat dus ook niet. Ik maakte mensen aan het lachen, kan je je voorstellen? Ik kon, ik had geen grap meer te vertellen.
Dus doordat ik twee jaar lang, daarna ook, daarna ben ik weer terug gegaan met werken, ook als leefstijlcoach bij de Rambam.
Toen heb ik nog steeds mijn vrijwilligerswerk gedaan en doordat ik op zo ontzettend veel fronten mensen heb ontmoet en heel veel verschillende dingen heb gedaan en ik heb nog maar dit gedaan bij heel veel andere mensen hoor. Er zijn mensen die hebben dingen gedaan dat ik denk van wow.
Niet normaal.
Projecten die mensen alleen hebben opgezet, omdat ze voelen van als ik het niet doe, wie gaat het dan wel doen?
[00:22:22] Speaker A: Maar jij hebt dus dit project opgezet.
[00:22:23] Speaker B: Dus ik had zoiets van, ik ga dit doen. Ik ga Hammerkom starten. De plek waar christenen en joden elkaar kunnen gaan ontmoeten. Innersdot. Het wordt een huis.
wat gaat werken met vrijwilligers, ook vrijwilligers vanuit Nederland. En ik krijg nu al aanmeldingen. Jongens, je kunt nog niet aanmelden. Dat komt.
Ja, echt. Ik krijg al mails. Smada, ik heb gehoord dat je Hamerkom gaat starten. Kan ik me aanmelden? Jongens, even wachten. Ik moet eerst alles opzetten en dan kan je aanmelden.
[00:22:47] Speaker A: Maar wat is het idee achter dat huis toe?
[00:22:49] Speaker B: Dat dat een plek wordt voor iedereen die eigenlijk getroffen is door posttrauma's. Jongeren, mensen die het NOVA hebben meegemaakt.
Families, die hun kinderen zijn verloren. En dat moet een plek worden van healing.
[00:23:03] Speaker A: Een soort ontmoetingsruimte eigenlijk. Moet ik het me zo voorstellen?
[00:23:06] Speaker B: Ja, je moet het zien als een ontmoetingscentrum. Waar je lekker kan ontspannen, waar je een surfplank kan pakken en lekker de zee in kan gaan.
Waar je lekker in de tuin tot rust kan komen. Waar er workshops zijn, therapieën, behandelingen, psychologen. Kunnen zijn op Shabbat kunnen blijven.
Vooral voor mensen die urgent eventjes eruit moeten.
Waar ze elkaar kunnen ontmoeten. Want uiteindelijk zijn mensen, vooral jongeren, die hele moeilijke dingen met elkaar hebben meegemaakt.
Die kunnen elkaar daar ontmoeten.
[00:23:41] Speaker A: En steun vinden bij elkaar.
[00:23:42] Speaker B: Heel veel mensen kennen Zaka, maar behalve Zaka zijn er nog meer mensen die dat soort werk vrijwillig doen op verschillende gebieden in Israël.
[00:23:53] Speaker A: Zaka, even voor de mensen die het niet kennen, dat is een soort...
Wat zullen we zeggen, een soort rode kruis die naar plekken van onheil gaan om daar gewonden te helpen, om ook de lichamen van de overledenen, de stoffelijke overschotten toe te halen.
[00:24:07] Speaker B: Ja, en mensen denken dan als ze denken, oh, dus gewoon een lichaam. Nee, dat is soms op plekken komen en de meest ergere dingen zien.
En met deze jongens heb ik heel erg veel contact. En die hebben Als eerste heel erg veel hulp nodig, want die kunnen gewoon niet werken, functioneren niet als man, kunnen moeilijk vader zijn voor hun kinderen.
[00:24:28] Speaker A: Vanwege alles wat ze gezien en meegebracht hebben, ja.
[00:24:31] Speaker B: Kunnen we ons niet voorstellen.
[00:24:32] Speaker A: Ja, want het is een hele brede doelgroep, dus iedereen die het nodig heeft, die wil je proberen te helpen bij Amakom. Hoe belangrijk is het volgens jou dat mensen merken dat ze niet alleen staan?
[00:24:44] Speaker B: Het is van levensbelang. En weet je waarom? Omdat ik namelijk niet bouw op mijn regering.
Ik heb heel weinig vertrouwen in de regering. Ik heb vertrouwen in de mensen zelf.
het goed hart van de mensen zelf. Het is hetzelfde als Nederland. Ik heb vertrouwen in mensen die het goede voorhebben voor Israël.
En niet door de burgemeester in Amsterdam of andere plekken.
Als mensen, als wij elkaar niet gaan helpen om te helen en weer onszelf te repareren, wat voor generatie gaat er dan komen in Israël? Als al die jongen die zoveel trauma's hebben, die angststoornissen hebben, van alles meemaken.
Als wij niet hun gaan helpen om te herstellen, wat voor toekomst gaan we dan tegemoet?
En daarom heb ik besloten dat ik daar wat mee ga doen, want wij zijn dat verantwoordelijk naar de jeugd toe.
[00:25:43] Speaker A: Ja, en mensen die meer willen weten over Hamakom, die kunnen terecht op de website.
[00:25:47] Speaker B: Ja, theplaceicallhome.nl.
[00:25:52] Speaker A: En daar kun je meer over het
[00:25:54] Speaker B: project horen en natuurlijk onderdeel daarvan worden. En daarna als we een vrijwilligers tak gaan openen, dan kun je melden als vrijwilliger. En weet je, om daar nog wat over te zeggen, ik denk dat voor de Joodse Israëlse bevolking heel belangrijk is dat ze merken dat niet-Joden, uit andere landen met hen zijn. Want wij voelen in Israël alsof de hele wereld ons haat. Kan je je voorstellen hoe dat voelt? Als je je gehaat voelt door iedereen, dan voel je je daar heel erg alleen in.
En je zult het zien, ik hoorde het ook van Nederlandse verwilligers die naar Israël komen, die zeiden, het is ongelofelijk hoe mensen ons ontvangen. Met zoveel liefde. En mensen zijn echt verrast en zeggen, what? You're from Holland?
And you're coming to Israel to help us? Really?
Daar zijn mensen, en ik denk dat dat heel erg belangrijk is voor mensen met posttrauma's, dat je zegt van wij zien jullie, wij voelen met jullie mee en wij laten jullie niet in de steek.
En weet je wat nog mooier is? Ja, ik pak nog even van je tijd. Mag.
Mensen die denken dat ze geven, ontvangen. Dus ook vrijwilligers die komen uit Nederland, die denken ik kom geven aan het land Israël, ik kom geven aan het volk Israël.
[00:27:08] Speaker A: Ze komen rijker terug dan dat ze gekomen zijn.
[00:27:10] Speaker B: Je geeft aan jezelf.
[00:27:12] Speaker A: Ja.
[00:27:13] Speaker B: Want je wordt zelf een mooier iemand. Je krijgt levensvreugde van Hashem daarvoor cadeau. Want zo zit het. Wie goed doet, goed ontmoet. En uiteindelijk zul je zien dat je dan van bovenaf gezegend wordt. Met al het goeds voor je eigen leven. En daarom zeg ik, ben ik ook een beetje eugistisch. Daarom doe ik dit. Want ik heb mijn levensvreugde niet verloren. Ook niet sinds 7 oktober. Het was even de eerste maand heel ver weg te zoeken. Maar doordat ik voor andere dingen ben
[00:27:39] Speaker A: gaan doen, is het er weer.
[00:27:41] Speaker B: En nu helemaal.
[00:27:42] Speaker A: We gaan een beetje naar een afronding toe.
[00:27:44] Speaker B: Ja, we kunnen hier nog uren zitten samen.
[00:27:48] Speaker A: Wat is jouw advies aan mensen die deze uitzendingen kijken? Hoe kunnen ze opkomen voor Israel?
[00:27:57] Speaker B: Ten eerste wil ik eerst mijn dankbaarheid daarvoor uitspreken. En dat heel veel mensen uit het Joodse volk dat niet vanzelfsprekend vinden.
Kleinkind van een hele familie die afgeslacht is in Auschwitz en in Sobibor en mijn moeder als enige de oorlog heeft overleefd.
Heeft mijn moeder het overleefd omdat ze bij christenen was ondergedoken.
En nu begrijp ik pas na 7 oktober de grootheid van mijn oma en opa, die christelijke opa en oma, die mijn moeder hebben ondergebracht en andere joden ook schuilplek hebben gegeven.
Ik heb dat altijd groot gevonden, maar nu begrijp ik een klein beetje dat ik denk van wat moet je een donkey shot zijn. Wat moet je krachtig en moedig zijn als je in een orkaan durft om te gaan staan en dat je zegt van dit is mijn waarheid. Ik kom op voor het Joodse volk. Al kost het mijn eigen vrijheid en beperkt het mij en kom ik voor hele moeilijke dingen te staan.
Daar draait het leven om.
[00:29:06] Speaker A: Gewoon ermee doorgaan.
[00:29:08] Speaker B: Doorgaan, doorgaan, je daarin sterken. En niet alleen dat weten, ook dat Hashem dit ziet. God ziet dit. Waar jij staat.
En het leven hier is maar 70, 80 jaar op deze aarde.
Onze ziel gaat ergens naartoe.
En daar zul je dan moeten vertellen wat voor mens je bent geweest. En ik denk dat je jezelf met trots aan kan kijken dan. En zegt van, ik ben daar geweest voor mijn medemens. Ik ben daar geweest voor het Joodse volk. Ik heb ze geholpen waar ik kon. En ik denk dat dat ook iets is wat je generaties doorgeeft aan je kinderen, kleinkinderen en meer.
[00:29:44] Speaker A: Mooi, dankjewel Smadar voor jouw komst naar de studio.
[00:29:47] Speaker B: Dankjewel voor dit gesprek.
[00:29:48] Speaker A: En u thuis ook bedankt voor het kijken naar deze uitzending van Christen voor Israël. En als u meer wil weten over het project Hamakom dan kunt u terecht op de website theplaceicallhome.nl Nogmaals heel veel dank voor het kijken en graag tot volgende keer.
